Boeddhistisch geïnspireerde werkwijzen en inzichten

Hier zijn de verschillende boeddhistisch geïnspireerde werkwijzen en inzichten te vinden. Ze zijn ingedeeld in vier groepen. Even verderop wordt elke groep  toegelicht. De vier groepen in de volgorde 1 t/m 4 zijn ook te beschouwen als een boeddhistisch geïnspireerd pad. Klik op vier stappen op een boeddhistisch geïnspireerd pad voor meer informatie.

Werkwijzen en inzichten in vier groepen

Toelichting op de vier groepen

1. De basis: meditatie, liefdevolle vriendelijkheid en analytische meditatie

De basis van aandacht en gewaarzijn zijn (shamatha) meditatie en liefdevolle vriendelijkheid. Met meditatie leren we te ontspannen en leren we zowel onze aandacht te richten als open naar onszelf en naar de wereld te kijken. Met vriendelijkheid leren we aardig te zijn voor onszelf en voor anderen. Een bekende vorm van meditatie is met aandacht zitten, lopen, staan of liggen (uit de aandacht- of mindfulness-training). Door deze werkwijzen en bijbehorende inzichten leren we om vol aanwezig te zijn met wat zich aan ons voordoet. De werkwijze van analytische meditatie helpt ons om meer inzicht te krijgen in wat we ervaren tijdens onze meditatie, in vragen waar we mee rondlopen of in iets wat we niet begrijpen. Een overzicht van diverse vormen van meditatie met adviezen over gebruik is te vinden vier groepen meditatietechnieken en in snelheidsvertragingen inbouwen.

2. Werkwijzen en inzichten gericht op (vooral) onszelf in ons dagelijks leven of werk

We kunnen onze aandacht en ons gewaarzijn verder ontwikkelen en verfijnen in ons dagelijks leven. Dat doen we door middel van de werkwijzen van korte pauzes in de dag creëren; stop, ontspan, kijk;  en snelheidsvertragingen inbouwen (deze werkwijzen zijn zeer verwant met de basismeditatie). Daarnaast kunnen ook de werkwijzen van met aandacht spreken; omgaan met overgangen (ons leven bestaan uit voortdurende overgangen); contemplatief observeren (tegelijk innerlijk en uiterlijk waarnemen); omgaan met verveling (die zich regelmatig aandient); en andere manieren van omgaan met emoties: omgaan met emoties (1); en omgaan met emoties (2), ons daarbij ondersteunen. We doen dit om gelukkiger te worden, een beter leven te hebben. De werkwijze van gelukkig worden vat dit nog een keer samen.

3. Werkwijzen en inzichten gericht op de ontwikkeling van mededogen naar anderen

Het ontwikkelen van mededogen naar anderen vraagt aparte beoefeningen. Vier werkwijzen met bijbehorende inzichten zijn daarin bijzonder behulpzaam: vrijgevigheid (oefenen in anderen voor laten gaan), discipline (blijven bij wat we doen en met onze eigen geest contact houden), geduld (wachten tot de ander klaar is om te horen wat we te zeggen hebben), en de beoefening van tonglen. Bij deze laatste werkwijze leren we ons open te stellen voor het lijden van anderen. Als we dat doen kunnen we hen daarna beter ondersteunen omdat niets ons meer in de weg zit.

Daarnaast is er nog een drietal andere werkwijzen behulpzaam voor de ontwikkeling van mededogen. Dat is allereerst de werkwijze van mededogen in actie. Deze ondersteunt ons om de balans te vinden tussen het helpen van anderen en onszelf niet te kort doen. Die balans vinden we door in een specifieke situatie antwoord te geven op een aantal vragen.
Daarnaast zijn er de werkwijzen en inzichten van de vijf stijlen, de wijsheden. Dat betreft vijf persoonlijke kwaliteiten die we allemaal bezitten en die we verder kunnen ontwikkelen. Door dat te doen krijgen we meer begrip voor onszelf en anderen en worden daardoor vriendelijker en meedogender. 
Ook de werkwijze van aanwezigheid is zeer behulpzaam in de omgang met anderen: als we vol aanwezig zijn, zijn we er vol voor de ander.

4. Werkwijzen en inzichten gericht op (vooral) anderen in ons dagelijks leven of werk

In de omgang met anderen kunnen we laten zien dat we een eindje op weg zijn om aandacht/gewaarzijn en mededogen in praktijk te brengen. Dat doen we door het toepassen van werkwijzen als goed luisteren naar anderen; gesprekken voeren met anderen in een groep; en het geven en ontvangen van feedback. Deze werkwijzen spreken voor zichzelf. Dan is er ook (groeps)intervisie van lichaam, spraak en geest. Deze werkwijze helpt om anderen die een probleem hebben met vrienden of collega’s hun probleem helder te krijgen. De werkwijzen van goed in het begin, midden en einde; en het verwelkomen én laten gaan van mensen en situaties gaan over het versterken van mededogen in alledaagse situaties. De werkwijze van het ontwikkelen van een intentie van mededogen doet dat ook. De algemene houding waarmee we meedogend met anderen kunnen omgaan, staat beschreven in de werkwijze van de uitdagende en meedogende vriend.

Achtergrondinformatie

Naast de verschillende werkwijzen zijn er nog een aantal andere teksten die vooral achtergrondinformatie bevatten. Dat zijn (in alfabetische volgorde) de volgende teksten: drie sleutels tot geluk; je kennis eigen maken met de drie prajna’s; massa, kudde en gemeenschap; perceptueel en conceptueel kennen; en vier groepen meditatietechnieken.