Selecteer een pagina

Boeddhistisch geïnspireerde werkwijzen en inzichten

Op dit onderdeel van de website zijn de verschillende boeddhistisch geïnspireerde werkwijzen en inzichten te vinden. We hebben ze in vier groepen ingedeeld. Die vier groepen (in onderstaande volgorde) zijn in volgorde ook als een boeddhistisch geïnspireerd pad te beschouwen. We lichten dat toe in de vier stappen op een boeddhistisch geïnspireerd pad.

De werkwijzen en inzichten geordend in vier groepen

1. De basis: meditatie, liefdevolle vriendelijkheid en analytische meditatie

De basis van aandacht en gewaarzijn zijn meditatie en liefdevolle vriendelijkheid. Met meditatie leren we te ontspannen en leren we zowel onze aandacht te richten als open naar onszelf en naar de wereld te kijken. Met vriendelijkheid leren we aardig te zijn voor onszelf en voor anderen. Een bekende vorm van meditatie is met aandacht zitten, lopen, staan of liggen (uit de aandacht- of mindfulness-training). Door deze werkwijzen en bijbehorende inzichten leren we om vol aanwezig te zijn met wat zich aan ons voordoet. De werkwijze van analytische meditatie helpt ons om meer inzicht te krijgen in wat we ervaren tijdens onze meditatie, in vragen waar we mee rondlopen of in iets wat we niet begrijpen. Een overzicht van diverse vormen van meditatie met adviezen over gebruik is te vinden vier groepen meditatietechnieken en in snelheidsvertragingen inbouwen.

2. Werkwijzen en inzichten gericht op (vooral) onszelf in ons dagelijks leven of werk

We kunnen onze aandacht en ons gewaarzijn verder ontwikkelen en verfijnen in ons dagelijks leven. Dat doen we door middel van de werkwijzen van korte pauzes in de dag creëren; stop, ontspan, kijk;  en snelheidsvertragingen inbouwen (deze werkwijzen zijn zeer verwant met de basismeditatie). Daarnaast kunnen ook de werkwijzen van met aandacht spreken; omgaan met overgangen (ons leven bestaan uit voortdurende overgangen); contemplatief observeren (tegelijk innerlijk en uiterlijk waarnemen); omgaan met verveling (die zich regelmatig aandient); en andere manieren van omgaan met emoties: omgaan met emoties (1); en omgaan met emoties (2), ons daarbij ondersteunen. We doen dit om gelukkiger te worden, een beter leven te hebben. De werkwijze van gelukkig worden vat dit nog een keer samen.

3. Werkwijzen en inzichten gericht op de ontwikkeling van mededogen naar anderen

Het ontwikkelen van mededogen naar anderen vraagt aparte beoefeningen. Vier werkwijzen met bijbehorende inzichten zijn daarin bijzonder behulpzaam: vrijgevigheid (oefenen in anderen voor laten gaan), discipline (blijven bij wat we doen en met onze eigen geest contact houden), geduld (wachten tot de ander klaar is om te horen wat we te zeggen hebben), en de beoefening van Tonglen. Bij deze laatste werkwijze leren we ons open te stellen voor het lijden van anderen.

Daarnaast is er nog een tweetal andere werkwijzen behulpzaam voor de ontwikkeling van mededogen:

  1. De werkwijze van mededogen in actie ondersteunt ons om de balans te vinden tussen het helpen van anderen en onszelf niet te kort doen. Die balans vinden we door in een specifieke situatie antwoord te geven op een aantal vragen.
  2. De werkwijzen en inzichten van de vijf stijlen, de vijf persoonlijke kwaliteiten, helpen ons ook om vriendelijker en meedogender te worden naar onszelf en anderen. We krijgen met die werkwijzen meer inzicht in ons eigen en andermans functioneren. Bovendien leren we in de gesloten kant van iemand anders de potentie van die persoon te zien. Ook dat maakt ons aardiger en meer betrokken naar anderen toe.

4. Werkwijzen en inzichten gericht op (vooral) anderen in ons dagelijks leven of werk

In de omgang met anderen kunnen we laten zien dat we een eindje op weg zijn om aandacht/gewaarzijn en mededogen in praktijk te brengen. Dat doen we door het toepassen van werkwijzen als goed luisteren naar anderen; gesprekken voeren met anderen in een groep; het geven en ontvangen van feedback; (groeps)intervisie van lichaam, spraak en geest; goed in het begin, midden en einde; en het verwelkomen én laten gaan van mensen en situaties. De houding waarmee we meedogend met anderen kunnen omgaan, staat beschreven in de werkwijze van de uitdagende en meedogende vriend.

Kiezen voor bepaalde werkwijzen en inzichten?

Bij de keuze voor specifieke werkwijzen en inzichten kan de volgende informatie tot steun zijn:

  • De indeling in de vier hierboven vermelde groepen is gebaseerd op de vier stappen van  een spiritueel pad. Klik op vier stappen als je wilt weten hoe dat zit.
  • We beschrijven een aantal kenmerken van een spiritueel pad door middel van de begrippen massa, kudde en gemeenschap. Ook die begrippen verschaffen meer duidelijkheid over de kenmerken van spiritueel pad, met name over de gevaren van groepsdruk daarbij. Wellicht helpen die inzichten je meer adequate keuzes te maken.
  • Wanneer je met één of meer werkwijzen en inzichten aan de slag wilt, is het mogelijk dat op een systematische wijze te doen. Die systematiek is te vinden in de beschrijving van de drie prajna’s. De drie prajna’s zijn te zien als een leer- of verwerkingsstrategie die gericht is op verinnerlijken van het geleerde. In de achtergrond van deze werkwijze zijn er adviezen te vinden over hoe dat met aandacht te doen.
  • De meeste werkwijzen zijn voorzien van achtergrondinformatie, maar niet alle.

Hieronder zijn de werkwijzen en inzichten in een overzicht te vinden.