Selecteer een pagina
Met aandacht lopen | Toegepast Boeddhisme

Geduld: wachten tot de ander er klaar voor is

Geduld is een lastig te verwerven deugd, vaardigheid. We zijn vaker ongeduldig dan geduldig. Situaties waarin ons ongeduld te voorschijn komt zijn oneindig: in de file, de trein, het wachten op een telefonische doorverbinding ‘een ogenblik geduld alstublieft’, een in de rij voor het toilet, een bus die te laat komt, voor de kassa van de supermarkt, enzovoort. In het algemeen kun je zeggen dat ongeduld ons niet gelukkiger maakt. Het leidt ook vaak tot irritatie of boosheid. Als dat we ons dat realiseren, is het tijd om aandacht te besteden aan de ontwikkeling van ons geduld.

Geduld ontwikkelen

Het belangrijkste kenmerk van geduld is dat we iemand pas aanspreken of in een situatie een voorstel doen, wanneer de ander of de situatie er klaar voor is. Bij geduld gaat het er niet om of wij er klaar voor zijn om te zeggen wat we willen zeggen, maar of de ander er klaar voor is om het te horen. Daarop wachten en daarvoor het juiste moment kiezen, dat is geduld. Met geduld zijn we niet bang om onze tijd aan de ander te geven. Je zou kunnen zeggen dat we onbevreesd zijn als het gaat om geduld. Geduld kent daarmee een tijdloos aspect.

Geduld leren
Maar zo geduldig zijn we (nog) niet. We zijn ons nog aan het ontwikkelen. Om die reden moeten we een vorm vinden om om te gaan met de belangrijkste emoties die bij ongeduld horen: ongedurigheid, irritatie, boosheid. Daarmee omgaan is bijzonder uitdagend voor de ontwikkeling van geduld en voor onze beoefening van aandacht en gewaarzijn. Vooral boosheid kan zich met de snelheid van het licht manifesteren (zie: de vajra stijl). Voordat we het in de gaten hebben schieten we in de boosheid. Soms gaat het zo snel dat het ons, vaak letterlijk, de adem beneemt. Het ene moment zijn we volledig in harmonie met onze omgeving, het volgende moment zijn we volledig in de ban van onze boosheid. Deze emoties laten zich lastig temmen en wanneer ze zich eenmaal gemanifesteerd hebben, zijn we onze beoefening van aandacht volledig vergeten. Sterker nog, we zijn geneigd onze emoties te rechtvaardigen: ‘Ik heb het recht boos te zijn. Wie zou er niet geïrriteerd zijn in deze situatie. Wat een belachelijke situatie, daar zouden ze onmiddellijk wat aan moeten doen’. Een dergelijke redenering helpt ons niet.

Leren omgaan met ongeduld
Ongeduld wil zeggen dat we willen dat de situatie is zoals wij willen dat die is, en wel nú. Als dat niet het geval is, hebben we er al onze boosheid of irritatie voor over om die gewenste situatie nú te krijgen. Het is een teken dat we de werkelijkheid die voor ons ligt niet accepteren, dat we onze directe ervaring wegduwen. Het blijkt dat we het vaak gemakkelijker vinden om boosheid, ongedurigheid of irritatie te uiten dan om met een open hart de chaos en de tijdelijkheid van een situatie te aanschouwen. Willen we geduld leren, dan moeten we leren omgaan met ongeduld.

Vriendschap sluiten
Een belangrijke stap in het omgaan met ongeduld en de consequenties ervan is om met de ermee gepaard gaande emoties vriendschap te sluiten. Omdat onze emoties vaak zo snel opkomen, moeten we leren om vriendschap te sluiten met de emotie als die zich gemanifesteerd heeft. Als we dat doen is het makkelijker om terug te keren naar aandacht en gewaarzijn temidden van de emotie. De herkenning en erkenning van irritatie of boosheid helpt om het vervolg daarvan, de rechtvaardiging, los te laten. De situatie wordt dan minder solide, minder agressief en daarmee beter hanteerbaar. Het ontwikkelen van geduld is daarom, niet verrassend, niet anders dan de ontwikkeling van vriendelijkheid, aandacht en gewaarzijn voor ongeduld, irritatie of boosheid.

Achtergrondinformatie

In de achtergrondinformatie wordt geduld verder toegelicht en geven we een driestappenplan om om te gaan met ongeduld. Ook vind je tips voor verder lezen en surfen.