Selecteer een pagina
Met aandacht lopen | Toegepast Boeddhisme

Gelukkig worden

We willen allemaal gelukkig worden. Daar gaat een groot deel van de boeddhistische geïnspireerde werkwijzen en inzichten op deze website over. Dat nastreven van dat geluk is echter minder makkelijk dan we dachten of zouden willen. Toch streven we het na. Hier een eerste advies over wat te doen en wat te laten om in elk geval iets gelukkiger te worden.

Geluk

De meesten van ons stellen bij geluk iets voor als een situatie zonder problemen, een situatie zonder lijden. Uit onze ervaringen echter blijken twee dingen:

  1. Als we de situatie (eindelijk) hebben zoals wij die willen, blijft die niet. Even later zitten we weer in een situatie waar het geluk ons in de steek laat. Dat besef maakt sommigen van ons al op voorhand ongelukkig.
  2. Als we de situatie hebben zoals wij die willen en dus gelukkig zouden kunnen zijn, is het toch niet precies wat we ervan verwacht hadden. De situatie had (net) iets anders moeten zijn om ons écht gelukkig te maken. De thee, hoewel lekker, is nog niet zo lekker als zou kunnen. Het diner met onze vrienden en vriendinnen was leuk maar zou leuker geweest zijn als de obers iets rustiger geweest zouden zijn. Of als het lawaai van anderen iets minder geweest zou zijn, het eten iets sneller zou zijn opgediend, één iemand minder de boventoon zou hebben gevoerd. Het klopt steeds net niet: het ijsje zou ons echt geluk gebracht hebben als het iets groter zou zijn geweest, of juist iets kleiner omdat we ons wat misselijk voelen van het vele ijs. Opnieuw is ons geluk (net) niet wat we hoopten dat het zou zijn.

Uit bovenstaande ervaringen blijkt dat we steeds iets missen om het geluk te krijgen dat we zo graag zouden willen hebben. Gelukkig worden is gewoon lastig. In ‘Het gedicht’ in de achtergrondinformatie staat geschreven:


of je wordt sagerijnig omdat je niet weet
hoe lang het zal duren
zodat het een opluchting is
als de tegenslag zich eindelijk meldt

In de wijsheidstraditie van het boeddhisme bestaan er twee soorten van geluk. De eerste vorm van geluk wordt ‘gewoon’ geluk of relatief geluk genoemd. De tweede vorm van geluk is een ‘diepere’ vorm van geluk.

  1. ‘Gewoon’ geluk:
    Het geluk dat de meesten van ons op korte termijn nastreven zou volgens ons blijvend moeten zijn. De boeddhisten zeggen dat dat onmogelijk is. De reden daarvoor is dat in hun visie de dingen veranderen, of we dat leuk vinden of niet. Dat geldt ook voor geluk. Het geluk dat we verkrijgen, zal weer stoppen, net zoals ons verdriet dat we tegenkomen ook zal stoppen. Ons geluk zal daarom nooit lang duren. Het ‘gewone’ geluk dat we kunnen verkrijgen, is een geluk dat slechts kort bestaat. Als we de tijdelijkheid van geluk niet accepteren, zal het nastreven van geluk uiteindelijk een bron van lijden, gedoe worden. Lijden, gedoe ontstaat als we iets willen hebben of houden wat aangenaam is, terwijl we het onaangename niet willen of kwijt willen.
  2. ‘Diep’ geluk
    Toch geloven de boeddhisten in geluk. Zij geloven in het geluk dat hierboven staat, mits we het tijdelijke karakter daarvan zien. Ze geloven nog sterker in een ander geluk, in een groter en blijvend geluk. Dat geluk is niet iets dat op korte termijn verkregen kan worden, maar een geluk dat een groot aantal diepe beoefeningen vraagt, een langer traject veronderstelt. Ze geloven dat uiteindelijk alle mensen naar dat geluk streven, maar dat ze niet zien wat daar voor nodig is. Hun opvatting is dat dat meer blijvende geluk ontstaat, wanneer we in verbinding staan met onze fundamentele wakkerheid en mededogen, dat we allemaal bezitten.

Shantideva (een beroemde leraar uit de 8e eeuw) zegt in zijn bekendste werk ‘het pad van de bodhisattva’:

‘Alhoewel we een geest hebben die wenst dat ons lijden afneemt,
Haasten we onszelf direct in het lijden.
Alhoewel we geluk nastreven, vernietigen we door onze onwetendheid
Ons geluk, alsof het een vijand is’.

Wanneer we onszelf geluk toewensen, dienen we ons te realiseren dat die tijdelijk is, dat we ons steeds opnieuw geluk moeten toewensen. Soms zijn we ‘gewoon’ gelukkig. Maar als we ons die tijdelijkheid daarvan niet realiseren, creëren we, in plaats van meer geluk, lijden, gedoe en ongemak voor onszelf. We moeten kennelijk een heel ander pad inslaan om blijvend gelukkig te worden. Een van die dingen die op voorhand al helpen, is dat we de tijdelijkheid van geluk als iets natuurlijks zien.

Achtergrondinformatie

In de achtergrondinformatie gaan we dieper in op geluk en de oorzaken van geluk. Ook staan daar meer ingrediënten beschreven over wat we kunnen doen om gelukkiger te worden. Ook is er achtergrondinformatie en verwijzingen naar literatuur en websites.