Selecteer een pagina
Met aandacht lopen | Toegepast Boeddhisme

Met aandacht spreken

In de taal die wij gebruiken zeggen we iets over hoe we naar de wereld kijken. Soms zetten we de taal zo in dat het ons helpt om te zien wat er te zien is. Soms zetten we die zo in dat het ons belemmert om te zien wat er te zien is. Wanneer we met aandacht spreken worden we ons bewust van hoe we de woorden gebruiken, of we echt zien wat er is is, en of we echt zeggen wat we willen zeggen. Op deze manier zijn we in staat om beter contact te maken met onszelf en met de wereld om ons heen.

Aandachtig spreken: integratie van innerlijk en uiterlijk

Voor de meeste wijsheidstradities is de ontwikkeling van meer vriendelijkheid en mededogen een belangrijk uitgangspunt. Die ontwikkeling kent zowel een innerlijke als uiterlijke kant. De innerlijke kant houdt in dat we onze gees, ons hart en onze motieven steeds beter leren kennen en dat we daarbij vriendelijkheid ontwikkelen voor onszelf. De uiterlijke kant houdt in dat we steeds beter in staat zijn onze innerlijke drijfveren vorm te geven in deze wereld. Wanneer wij in staat zijn onze uiterlijke kant te koppelen aan onze innerlijke kant, dan zijn we bij ‘onszelf’. Als die twee kanten gescheiden zijn, zijn we kunstmatig, doen we alsof. Dat geldt ook bij het spreken. We kunnen woorden spreken die op geen enkele manier een verbinding met onszelf hebben. Dan zeggen we dingen waarvan we eigenlijk niet weten wat ze betekenen. Of we zeggen iets juist omdat we niet willen dat onze echte gevoelens of motieven gezien worden. Maar vaak zeggen we het wel op zo’n manier dat het goed klinkt. We kunnen ook woorden spreken die voortkomen uit een verbinding met ons innerlijk. We spreken dan betekenisvol. Dan zijn we, ook tijdens het uitspreken van onze woorden, wie we zijn.

Met aandacht spreken is een beoefening om ons innerlijk en ons uiterlijk op elkaar af te stemmen.
Aandacht kan omschreven worden als je ergens op richten zonder fixatie, zonder oordeel. Die aandacht komt van binnenuit. Het is meer dan cognitieve concentratie, het komt uit onszelf als levend wezen voort. Het komt uit ons hart. Deze vorm van aandacht wordt ontwikkeld via meditatie of via meer algemene aandachttrainingen. Het ontwikkelen van aandacht leidt er toe dat we in het hier en nu kunnen zijn, en tegelijkertijd open staan voor de wereld om ons heen. Bij de werkwijze meditatie en met aandacht zitten, staan, lopen en liggen vind je uitleg over het ontwikkelen van aandacht.

Met aandacht spreken moeten we oefenen. Het is een training. Als we het kunnen of steeds beter kunnen, kunnen we het integreren in ons dagelijks leven, thuis of op het werk. Het helpt ons om onze attentheid, onze effectiviteit in communicatie, en onze betrokkenheid bij anderen te vergroten en te verdiepen. Heel vaak weten onze luisteraars precies of wat we zeggen overeenstemt met ons innerlijk of niet. Zo ja, dan zijn zij ook betrokken. Zo niet, dan kunnen ze hun aandacht er met moeite bijhouden. Vraag het ze maar.
Met aandacht spreken helpt ons. We realiseren ons wat we echt willen zeggen. Het helpt ons ons te realiseren wie we zijn. Op deze manier is aandachtig spreken onderdeel van een boeddhistisch geïnspireerd pad.

Richtlijnen voor met aandacht spreken

Hieronder vermelden we een aantal richtlijnen die het met aandacht spreken bevorderen. Ze zijn ontleent aan instructies van meditatieleraar Chogyam Trungpa Rinpoche. De essentie van deze richtlijnen is dat ze ons vragen onze woorden te ‘proeven’ vlak voordat we ze uitspreken.

Richtlijnen voor de spreker:

  1. Zelf: luister met aandacht naar wat je zegt, ‘voel’ wat je zegt.
  2. Tempo: spreek langzaam, zonder haasten of agressie.
  3. Precisie: zorg voor een goede articulatie.
  4. Stilte: beschouw stilte als onderdeel van spraak.
  5. Eenvoud: kies je woorden met zorg.
  6. Contact: maak contact met de luisteraar(s).

Richtlijnen voor de luisteraar:

  1. Luister naar de woorden achter de woorden.
  2. Antwoord met aandacht.

Achtergrondinformatie

In de achtergrondinformatie lichten we de richtlijnen voor de spreker en luisteraar uitgebreid toe; we citeren meditatieleraar Thich Nhat Hanh over aandachtig spreken en gaan in op de integratie van lichaam, spraak en geest. Verder geven we tips voor verder lezen en surfen.