Selecteer een pagina
Met aandacht lopen | Toegepast Boeddhisme

Vier groepen meditatietechnieken

In het boeddhisme is een groot aantal meditatietechnieken beschikbaar, ook meditatie technieken die we direct In ons dagelijks leven kunnen gebruiken. Op deze pagina wordt een overzicht gegeven van die groepen waar je de meditatietechnieken in kan delen. Deze vier groepen zijn: meditatietechnieken gericht op respectievelijk het lichaam (1), op emoties (spraak, 2), op de geest (3), en op gebruik in alledaagse activiteiten (4). In de achtergrondinformatie worden de vier groepen wat uitgebreider toegelicht.

De vier groepen meditatietechnieken toegelicht

We geven bij elk van de vier groepen een korte toelichting en voorbeelden van specifieke technieken. In de achtergrondinformatie worden ruim tien specifieke meditatietechnieken verder uitgewerkt. De beschrijvingen, zoals ze hier gegeven worden, zijn algemeen. Het zijn geen instructies.

I. Meditatietechnieken rond lichaam
Deze groep meditatietechnieken richt zich vooral op het lichaam. Voorbeelden zijn oosterse vecht- of gezondheidskunsten zoals judo, karate, yoga, taiji, aikido, kum nye, qigong, et cetera. Daarnaast zijn er twee specifiek boeddhistische geïnspireerde technieken. Dat zijn de lichaamsscan en de meditatie op lichaam en adem.

II. Meditatietechnieken/contemplaties gericht op emoties (het hart, de ziel, de spraak)
Deze groep meditatietechnieken richt zich op de ontwikkeling en het openen van ons hart, op mededogen. Voorbeelden zijn technieken als liefdevolle vriendelijkheid, het omgaan met emoties, tonglen en de mantrameditatie.

III. Meditatietechnieken/contemplaties gericht op de geest (het denken, het intellect, prajna)
Deze groep meditatietechnieken helpt ons om ons denken, om onze gedachtepatronen te onderscheiden van directe ervaring. We leren zien hoe we onze gedachten projecteren op onze directe ervaring waardoor de directe ervaring versluiert. Hierdoor raken we in de war of raken gespannen. Deze groep meditatietechnieken zijn daarmee technieken waarmee we kunnen onderzoeken hoe onze geest werkt: Hoe we de wereld waarnemen? Waarom de werkelijkheid vaak zo versluierd is? Waarom we dat doen en wat we daaraan kunnen doen? Deze groep meditatietechnieken onderzoekt op systematische wijze de werking van onze geest. Ze worden daarom ook wel ‘inner science’,  of ‘de wetenschap van ons innerlijk’ genoemd. Specifieke technieken zijn shamatha meditatie, stille geest meditatie, visualisaties, intentiemeditatie, en meditatietechnieken of contemplaties op heilige teksten, poëzie of muziek.

IV. Meditaties in actie
Meditatie in actie is gericht op de ontwikkeling van aandacht in het dagelijks leven en op omgaan met anderen op basis van mededogen. Dat laatste komt voort uit het eerste. Op deze website zijn met name die beoefeningen te vinden die bruikbaar zijn in ons dagelijks leven.

  1. Werkwijzen rond aandacht: bij deze groep meditatietechnieken in actie gaat het om het met aandacht en gewaarzijn doen van dingen. Dat kan alles zijn: de afwas, lopen, auto rijden, koken, tv kijken, vrijen (tot een bepaald moment), googelen, tekstverwerken, studeren, schilderen, et cetera. Deze aandacht en dit gewaarzijn richt zich op het lichaam, de emoties en de geest.
  2. Werkwijzen rond mededogen: bij deze groep meditatietechnieken gaat het om én aandacht én een open blik naar de ander en/of de wereld als geheel. Uit die open blik ontstaat mededogen. Het motief om met mededogen de wereld tegemoet te treden kan bij iedereen verschillen. Het motief om met een open hart de wereld in te gaan is het onderzoeken waard. Op deze website zijn werkwijzen opgenomen die specifiek gericht zijn op de ontwikkeling van mededogen en het omgaan met anderen: edelmoedigheid en vrijgevigheid, discipline en geduld.

Een veel gebruikte vorm van meditatie in actie is loopmeditatie. In de Japanse traditie wordt dat kinhin genoemd. Bij de boeddhistische leraar Thich Nhat Hanh neemt loopmeditatie een belangrijke plaats in bij het ontwikkelen van vrede in jezelf en in de wereld.

Meditatie, contemplatie en reflectie
Meditatie of contemplatie verschilt van reflectie. Bij reflectie denken we na over iets. Bij contemplatie en meditatie gaat het om ervaren of het zien van de ervaring. Met contemplatie en meditatie richten we ons op direct ervaren. Je zou het kunnen vergelijken met het onderscheid tussen perceptueel en conceptueel kennen die we beschrijven op deze website. Dit is een belangrijk onderscheid. De combinatie van meditatie, contemplatie en reflectie in het dagelijks leven is krachtig.

Achtergrondinformatie

In de achtergrondinformatie worden ruim tien specifieke meditatietechnieken beschreven. Ook wordt er advies gegeven over welke techniek op een bepaald moment het beste gekozen kan worden en hoe de beoefening gestart kan worden. Ook vind je lees- en surftips.