Selecteer een pagina
Met aandacht lopen | Toegepast Boeddhisme

Vrijgevig zijn: de grond van mededogen

Een belangrijke kwaliteit op het pad van mededogen is vrijgevig zijn, vrijgevigheid. Vrijgevigheid betekent dat we geven zonder iets terug te verwachten. Het betekent dat we anderen geven wat zij nodig hebben. Op dat moment gaat het niet zo zeer om onszelf alleen. Zie de foto hierboven van een voedselbank.

Op intelligente wijze ons hart openen

Als we vrijgevig zijn betekent dat dat we bereid zijn ons hart te openen. Of dat we in elk geval die intentie hebben. Dat doen we zowel naar onszelf als naar anderen zoals partners, familie, collega’s, lotgenoten, buren, of mensen die we tegenkomen. Het openen van ons hart betekent dat we onszelf willen tonen. Het betekent dat we bereid zijn om de anderen in ons leven toe te laten. Het betekent dat we bereid zijn ons met hen te verbinden. We zijn daarbij niet direct op onszelf gericht. Vrijgevigheid is daarmee het begin van het pad van mededogen.

Vrijgevigheid dient met intelligentie te worden ingezet. Anders ontstaat er idiote vrijgevigheid of idioot mededogen. Dat gebeurt bijvoorbeeld als we niet goed kijken en te aardig zijn. Dan helpen we, maar van de wal in de sloot. Dan geven we een verwend kind nog een extra snoepje om van het gezeur af te zijn. Terwijl we weten dat het niet helpt, integendeel.

Vrijgevigheid omvat geven zonder verwachting. Dat kan het geven van een cadeautje, het aanbieden van een drankje, het bereiden van een maaltijd, het geven van een hand, het aankijken van iemand zijn. Maar vrijgevigheid kan ook meer zijn. Het kan ook het aanbieden van onze aanwezigheid zijn, het openen van ons hart of het geven van onszelf. Geven kan zich beperken tot een uiterlijke kant: we lijken hartelijk, maar van binnen voelen we ons heel anders. Maar het kan ook gaan over onze innerlijke kant. Dan hebben we werkelijk iets te geven, niet alleen een materiële gift maar ook iets van onszelf. Soms zijn we zo open dat we gemakkelijk geven. Of al gegeven hebben zonder daarbij stil gestaan te hebben. Op deze manier is vrijgevigheid een houding. Het is niet alleen maar aardig zijn voor anderen, hoewel dat een goed begin kan zijn. Het is aardig zijn voor anderen omdat we de anderen aardig vinden; omdat we onze menselijkheid in hen terugvinden; omdat we ons met hen verbonden weten of voelen; omdat we het lijden dat ze ervaren ook in onszelf ervaren zonder dat we er een oordeel over te hebben. Bij het ontwikkelen van die open blik speelt meditatie een belangrijke rol.

Om de hierboven omschreven vrijgevigheid te ontwikkelen moeten we oefenen, trainen. Dat is geen onmogelijke opgaaf, we zijn daar toe in staat. Bij de boeddhistisch geïnspireerde werkwijze van mededogen in actie op deze website wordt vrijgevigheid praktisch gemaakt in de balans tussen onszelf en anderen.

Achtergrondinformatie

De achtergrondinformatie gaat in op de drie vormen van vrijgevigheid, op wat vrijgevigheid niet is en op de zes kwaliteiten van mededogen waarvan vrijgevigheid de eerste en de belangrijkste is. Verder vind je er literatuur en websites om verder te lezen.